1. Cơ quan quản lý và kiểm soát chất lượng của Mozambique
Tại Mozambique, các hoạt động quản lý như thuế, quy định và đảm bảo chất lượng được thực hiện bởi một số cơ quan chính phủ:
Bộ Kinh tế chịu trách nhiệm đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng và doanh nghiệp tuân thủ các quy định thương mại. Bộ cũng giám sát Viện Chất lượng Quốc gia (INNOQ) và Thanh tra Hoạt động Kinh tế Quốc gia (INAE).
INNOQ chịu trách nhiệm thiết lập và thực thi các tiêu chuẩn sản phẩm và dịch vụ ở Mozambique. Cơ quan này làm việc với các cơ quan chính phủ khác để đảm bảo sản phẩm tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. INNOQ cũng chịu trách nhiệm cung cấp chứng nhận cho các sản phẩm và dịch vụ tuân thủ các tiêu chuẩn liên quan.
https://www.innoq.gov.mz/
https://www.facebook.com/people/Instituto-Nacional-de-Normaliza%C3%A7%C3%A3o-e-Qualidade-INNOQ/100064915111741/
Quy định nội bộ của INNOQ: https://gazettes.africa/archive/mz/2021/mz- Government-gazette-series-i-dated-2021-01-04-no-1.pdf
INAE chịu trách nhiệm đảm bảo rằng các ngành tuân thủ luật pháp và quy định. Cơ quan này giám sát các tiêu chuẩn sản phẩm, kiểm soát chất lượng và quản lý giá cả. INAE cũng tiến hành thanh tra và xử lý các doanh nghiệp vi phạm quyền lợi người tiêu dùng. Cơ quan này đóng một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và bảo vệ sức khỏe và an toàn cộng đồng.
https://www.facebook.com/inaeOficial/
Quy định nội bộ của INAE: https://gazettes.africa/archive/mz/2021/mz- Government-gazette-series-i-dated-2021-07-20-no-138.pdf
Bộ Y tế chịu trách nhiệm đảm bảo an toàn, chất lượng của thực phẩm và các sản phẩm y tế cũng như kiểm soát việc xuất nhập khẩu các sản phẩm này.
Bộ Nông nghiệp, Môi trường và Thủy sản cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát chất lượng và an toàn của nông sản.
Bộ Tài chính chịu trách nhiệm thu và quản lý thuế. Văn phòng Thuế (AT) là cơ quan chính phủ chính chịu trách nhiệm thu thuế, bao gồm VAT và GST. Cục Doanh thu cũng chịu trách nhiệm quản lý thuế, bao gồm việc đăng ký và tuân thủ của người nộp thuế cũng như xem xét các tờ khai thuế.
http://www.at.gov.mz/
Liên quan đến kiểm tra trước khi giao hàng, một số sản phẩm nhập khẩu phải được kiểm tra trước khi giao hàng và quy trình này được thực hiện bởi Intertek, một công ty được chính phủ ủy quyền. Nội dung kiểm tra bao gồm xác minh chất lượng, số lượng, giá cả và biểu phí để từ đó xác định mức thuế phải nộp. Danh sách các sản phẩm cần kiểm tra trước khi giao hàng được liệt kê.
https://www.intertek.com.hk/government/psi-mozambique/
Về mặt hiệp định thương mại và tổ chức khu vực, Mozambique là thành viên của Cộng đồng Phát triển Nam Phi (SADC) và Thị trường chung Đông và Nam Phi (COMESA). Các tổ chức này nhằm mục đích thúc đẩy hội nhập và hợp tác khu vực trong các lĩnh vực như thương mại, đầu tư và xây dựng cơ sở hạ tầng. Mozambique cũng là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WHO) và tích cực tham gia các cuộc đàm phán nhằm thúc đẩy tự do hóa thương mại và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường cho các sản phẩm của mình.
Nhìn chung, khung pháp lý của Mozambique được thiết kế để đảm bảo rằng hàng hóa và dịch vụ được sản xuất và kinh doanh trong nước tuân thủ các tiêu chuẩn và quy định cụ thể cũng như để bảo vệ sức khỏe và sự an toàn của người tiêu dùng. Ngoài ra, tư cách thành viên của đất nước trong các tổ chức khu vực và hiệp định thương mại giúp nước này tiếp cận các thị trường lớn hơn và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Để biết thêm thông tin về các địa chỉ liên hệ của phòng thí nghiệm kiểm soát chất lượng và quy định, hãy xem Phần 4.1, “Danh sách liên hệ của chính phủ” và Phần 4.3, “Danh sách liên hệ của công ty kiểm tra chất lượng và phòng thí nghiệm”.
2. Hải quan Mozambique
Nghĩa vụ và miễn trừ
Để biết thông tin liên hệ của cơ quan hải quan chính phủ, vui lòng truy cập liên kết sau: 4.1 Danh sách liên hệ của Chính phủ Mozambique
Để biết thêm thông tin liên hệ hải quan, vui lòng chọn tài liệu sau: "Bổ sung thông tin hải quan Mozambique"
Để biết thông tin hải quan về cơ quan hải quan tỉnh, cửa khẩu, cơ quan xuất nhập cảnh và thông tin hải quan tại mỗi điểm nhập cảnh, vui lòng xem tài liệu sau: Thông tin hải quan Mozambique
Các trường hợp miễn trừ khỏi chế độ thông thường (ứng phó không khẩn cấp):
[Lưu ý: Phần này phải chứa thông tin về hệ thống miễn thuế và thuế thông thường trong các khoảng thời gian không khẩn cấp (tức là khi không có trường hợp khẩn cấp nào được ban bố và các quy trình không được sắp xếp hợp lý, chẳng hạn như nhập khẩu/phát triển thông thường, v.v.). 】
Hệ thống và pháp luật hải quan quốc gia
··Tất cả các cơ quan, tổ chức phi chính phủ và đại sứ quán của Liên hợp quốc đã ký thỏa thuận với chính phủ Mozambique đều được miễn thuế.
··Mozambique Alfandagas báo cáo Bộ Tài chính
··Bộ phận chịu trách nhiệm về hải quan và thuế tiêu thụ đặc biệt là bộ phận kỹ thuật tại trụ sở chính ở Alfandagas, Mozambique
Hệ thống chuyển tuyến
··Sau khi hàng đến cảng nhập, toàn bộ chứng từ được bàn giao cho người giao nhận vận tải, người này lập tờ khai nhập khẩu (BoE) và đại lý thông quan nộp tờ khai nhập khẩu cho hải quan để xử lý.
··Xin lưu ý: Giấy tờ phải ghi rõ điểm xuất phát biên giới dự kiến từ Mozambique.
··Tại điểm xuất cảnh, hồ sơ quá cảnh cần phải nộp cho cơ quan hải quan được chỉ định tại điểm xuất cảnh.
Để biết thông tin về trọng lượng và cấp giá trị, vui lòng chọn các tài liệu sau:
Thông tin hải quan Mozambique Thông tin bổ sung
cesartembe2@gmail.com
1. Miễn trừ khỏi hệ thống thông thường (phản hồi không khẩn cấp)
| Yêu cầu của tổ chức để có được trạng thái miễn thuế Các cơ quan liên hợp quốc |
|---|
| Alfãndagas de Moçambique cung cấp cho các nhà nhập khẩu đặc quyền một sổ tay hướng dẫn đăng ký có tiêu đề "Giấy chứng nhận nhập khẩu hàng hóa miễn thuế của các cá nhân hoặc tổ chức có đặc quyền". Nhà nhập khẩu sẽ hoàn thành đơn đăng ký và nộp cho văn phòng khu vực Alfondagas ở Mozambique để phê duyệt. Các bước cụ thể như sau: Khi nhận được chứng từ vận chuyển, đại lý thông quan được chỉ định phải lập tờ khai hải quan. Tờ khai hải quan và chứng từ vận chuyển được đính kèm với đơn xin cấp giấy chứng nhận nhập khẩu hàng miễn thuế của cá nhân hoặc tổ chức có đặc quyền và nộp cho văn phòng khu vực MRA để xác nhận. Hồ sơ cần liệt kê các thông tin chi tiết như tên, địa chỉ của tổ chức, mô tả hàng hóa, giá trị hàng hóa tại Mozambique Metical và Mã thủ tục hải quan IM4 (Nhập khẩu) Mã thủ tục hải quan (CPC) đối với hàng tiêu dùng hệ thống tổng hợp nhập khẩu) là 4000, Mã thủ tục hải quan (CPC) đối với tổ chức, cá nhân đặc quyền là CPC 4000430 (vật dụng cá nhân) và 4000445/215 (hàng hóa tổ chức sử dụng) và đơn đăng ký phải có chữ ký của người ký tổ chức Để thông quan biên giới, việc chứng nhận được hoàn thành khi xe tải đến biên giới |
| NGO |
| Giống như cơ quan của Liên Hợp Quốc |
2. Miễn các yêu cầu về tài liệu hỗ trợ
| Yêu cầu về tài liệu chứng nhận miễn thuế theo mặt hàng chưa được đặt tên: 0_level_1 | Yêu cầu về tài liệu miễn thuế và thuế theo hàng hóa thực phẩm | Yêu cầu về tài liệu chứng nhận miễn thuế và thuế theo NFI hàng hóa (Nhà ở, WASH, Giáo dục) | Yêu cầu về tài liệu miễn thuế và thuế của Commodity Pharmaceuticals | Yêu cầu về chứng nhận miễn thuế đối với xe chở hàng và phụ tùng | Yêu cầu về chứng nhận miễn thuế và nghĩa vụ đối với nhân viên hàng hóa và vật tư văn phòng | Yêu cầu về tài liệu chứng nhận miễn thuế đối với thiết bị viễn thông hàng hóa |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Hóa đơn | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản |
| Vận đơn hàng không/vận đơn/chứng từ vận tải khác | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản |
| Giấy chứng nhận quyên góp/phi thương mại | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản |
| Danh sách đóng gói | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản |
| Các tệp khác | ||||||
| Ghi chú bổ sung | Ghi chú bổ sung | Ghi chú bổ sung | Ghi chú bổ sung | Ghi chú bổ sung | Ghi chú bổ sung | Ghi chú bổ sung |
3. Khai báo hải quan - thông tin chung
| Thông tin hải quan | Thông tin hải quan.1 |
|---|---|
| Yêu cầu về tài liệu | |
| Lệnh cấm vận | |
| Vật phẩm bị cấm | Một số loại thuốc, loài được bảo vệ, vũ khí, hàng nhái và vật liệu giả |
| Hạn chế chung | Hàng hóa biến đổi gen không được phép vào Mozambique Các hàng hóa sau đây phải có giấy phép; đậu nành, tất cả các loại ngũ cốc (bao gồm bột thô và bột mì), dầu thực vật, trái cây, trứng, thịt gia cầm, cá, thịt và các sản phẩm từ thịt |
4. Yêu cầu về chứng từ thông quan
| Yêu cầu về chứng từ thông quan (theo mặt hàng) Chưa đặt tên: 0_level_1 | Yêu cầu về chứng từ thông quan (theo mặt hàng) Thực phẩm | Yêu cầu về chứng từ thông quan theo hàng hóa NFI (Nơi trú ẩn, WASH, Giáo dục) | Yêu cầu về chứng từ thông quan (theo mặt hàng) Dược phẩm | Yêu cầu về chứng từ thông quan (theo mặt hàng) xe và phụ tùng | Yêu cầu về chứng từ thông quan (theo mặt hàng) Nhân viên và đồ dùng văn phòng | Yêu cầu về chứng từ thông quan (theo mặt hàng) Thiết bị viễn thông |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Giấy chứng nhận miễn trừ D&T | Có, bản gốc, 1 bản | Có, bản gốc, 1 bản | Có, bản gốc, 1 bản | Có, bản gốc, 1 bản | Có, bản gốc, 1 bản | Có, bản gốc, 1 bản |
| Hóa đơn | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản |
| Vận đơn hàng không/vận đơn/chứng từ vận tải khác | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản |
| Giấy chứng nhận quyên góp/phi thương mại | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản |
| Danh sách đóng gói | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản |
| Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản |
| Kế hoạch phân phối | Có, bản gốc, 1 bản | Có, bản gốc, 1 bản | Có, bản gốc, 1 bản | Có, bản gốc, 1 bản | Có, bản gốc, 1 bản | |
| Tệp khẩn cấp | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | Có, bản gốc, 2 bản | |
| Ghi chú bổ sung | Ghi chú bổ sung | Ghi chú bổ sung | Ghi chú bổ sung | Ghi chú bổ sung | Ghi chú bổ sung | Ghi chú bổ sung |
| Xin lưu ý: Những yêu cầu này áp dụng như nhau cho các mặt hàng Thực phẩm của Liên hợp quốc và NGO như ngô, CSB, DSM, kê, gạo và dầu thực vật cần phải có giấy phép nhập khẩu trước khi nhập khẩu. INGC yêu cầu thông tin đầu vào từ tỉnh đến để xác nhận nhu cầu đối với hàng hóa nhập khẩu. Thuốc, thuốc trừ sâu và thiết bị liên lạc cần có sự cho phép trước của các cơ quan chính phủ. Trong trường hợp khẩn cấp, quy trình nhập khẩu được thực hiện thông qua INGC. Việc nhập khẩu văn phòng phẩm được thực hiện thông qua Bộ Y tế. ngoại giao | Xin lưu ý: Những yêu cầu này áp dụng như nhau cho các mặt hàng Thực phẩm của Liên hợp quốc và NGO như ngô, CSB, DSM, kê, gạo và dầu thực vật cần phải có giấy phép nhập khẩu trước khi nhập khẩu. INGC yêu cầu thông tin đầu vào từ tỉnh đến để xác nhận nhu cầu đối với hàng hóa nhập khẩu. Thuốc, thuốc trừ sâu và thiết bị liên lạc cần có sự cho phép trước của các cơ quan chính phủ. Trong trường hợp khẩn cấp, quy trình nhập khẩu được thực hiện thông qua INGC. Việc nhập khẩu văn phòng phẩm được thực hiện thông qua Bộ Y tế. ngoại giao | Xin lưu ý: Những yêu cầu này áp dụng như nhau cho các mặt hàng Thực phẩm của Liên hợp quốc và NGO như ngô, CSB, DSM, kê, gạo và dầu thực vật cần phải có giấy phép nhập khẩu trước khi nhập khẩu. INGC yêu cầu thông tin đầu vào từ tỉnh đến để xác nhận nhu cầu đối với hàng hóa nhập khẩu. Thuốc, thuốc trừ sâu và thiết bị liên lạc cần có sự cho phép trước của các cơ quan chính phủ. Trong trường hợp khẩn cấp, quy trình nhập khẩu được thực hiện thông qua INGC. Việc nhập khẩu văn phòng phẩm được thực hiện thông qua Bộ Y tế. ngoại giao | Xin lưu ý: Những yêu cầu này áp dụng như nhau cho các mặt hàng Thực phẩm của Liên hợp quốc và NGO như ngô, CSB, DSM, kê, gạo và dầu thực vật cần phải có giấy phép nhập khẩu trước khi nhập khẩu. INGC yêu cầu thông tin đầu vào từ tỉnh đến để xác nhận nhu cầu đối với hàng hóa nhập khẩu. Thuốc, thuốc trừ sâu và thiết bị liên lạc cần có sự cho phép trước của các cơ quan chính phủ. Trong trường hợp khẩn cấp, quy trình nhập khẩu được thực hiện thông qua INGC. Việc nhập khẩu văn phòng phẩm được thực hiện thông qua Bộ Y tế. ngoại giao | Xin lưu ý: Những yêu cầu này áp dụng như nhau cho các mặt hàng Thực phẩm của Liên hợp quốc và NGO như ngô, CSB, DSM, kê, gạo và dầu thực vật cần phải có giấy phép nhập khẩu trước khi nhập khẩu. INGC yêu cầu thông tin đầu vào từ tỉnh đến để xác nhận nhu cầu đối với hàng hóa nhập khẩu. Thuốc, thuốc trừ sâu và thiết bị liên lạc cần có sự cho phép trước của các cơ quan chính phủ. Trong trường hợp khẩn cấp, quy trình nhập khẩu được thực hiện thông qua INGC. Việc nhập khẩu văn phòng phẩm được thực hiện thông qua Bộ Y tế. ngoại giao | Xin lưu ý: Những yêu cầu này áp dụng như nhau cho các mặt hàng Thực phẩm của Liên hợp quốc và NGO như ngô, CSB, DSM, kê, gạo và dầu thực vật cần phải có giấy phép nhập khẩu trước khi nhập khẩu. INGC yêu cầu thông tin đầu vào từ tỉnh đến để xác nhận nhu cầu đối với hàng hóa nhập khẩu. Thuốc, thuốc trừ sâu và thiết bị liên lạc cần có sự cho phép trước của các cơ quan chính phủ. Trong trường hợp khẩn cấp, quy trình nhập khẩu được thực hiện thông qua INGC. Việc nhập khẩu văn phòng phẩm được thực hiện thông qua Bộ Y tế. ngoại giao | Xin lưu ý: Những yêu cầu này áp dụng như nhau cho các mặt hàng Thực phẩm của Liên hợp quốc và NGO như ngô, CSB, DSM, kê, gạo và dầu thực vật cần phải có giấy phép nhập khẩu trước khi nhập khẩu. INGC yêu cầu thông tin đầu vào từ tỉnh đến để xác nhận nhu cầu đối với hàng hóa nhập khẩu. Thuốc, thuốc trừ sâu và thiết bị liên lạc cần có sự cho phép trước của các cơ quan chính phủ. Trong trường hợp khẩn cấp, quy trình nhập khẩu được thực hiện thông qua INGC. Việc nhập khẩu văn phòng phẩm được thực hiện thông qua Bộ Y tế. ngoại giao |
3. Đánh giá cảng Mozambique
Mozambique là quốc gia có đường bờ biển dài khoảng 2.500 km, trải dài từ Nam Phi ở phía nam đến Tanzania ở phía bắc, ở rìa Ấn Độ Dương. Đất nước này có một số cảng lớn dọc theo bờ biển dài, bao gồm Maputo, Beira và Nacala, là những cửa ngõ quan trọng trong thương mại quốc tế với các nước láng giềng Swaziland, Nam Phi, Zimbabwe, Botswana, Zambia, Cộng hòa Dân chủ Congo và Malawi.
Các cảng chính ở Mozambique là:
··Cảng Maputo (miền nam Mozambique);
··Cảng Beira (Miền Trung Mozambique);
··Cảng Nacala (Bắc Mozambique).
Có các cảng nhỏ hơn khác ở các tỉnh Gaza (Cảng Saisay) và Inhambane, cũng như ở các thành phố Quilimane và Pemba.
Dù có quy mô nhỏ nhưng Cảng Pemba đã ngày càng trở nên quan trọng trong những năm gần đây và trở thành cảng thứ 4 tiếp nhận các sản phẩm xăng dầu nhập khẩu để tiêu thụ trong nước. Với việc triển khai dự án khí đốt Rovuma Basin, tầm quan trọng của Cảng Pemba ngày càng tăng lên.
Cảng Maputo là cảng có lượng hàng hóa thông qua hàng năm lớn nhất ở Mozambique. Cảng được chia thành hai khu vực riêng biệt: Nhà ga hàng hóa Maputo (còn gọi là Cảng thương mại) và Nhà ga hàng rời Matola. Nhà ga hàng hóa Maputo bao gồm việc bốc xếp các phương tiện vận tải ven biển, hàng hóa tổng hợp, chất lỏng (bể chứa), đường, ngũ cốc, container, ô tô, thép, sắt và mật đường. Trạm số lượng lớn Matola xử lý than, sản phẩm dầu mỏ, ngũ cốc và nhôm.
Cảng Beira dự kiến sẽ là cảng lớn thứ hai ở Mozambique (về lượng hàng hóa thông qua hàng năm) vào năm 2024 và là một trong những cảng quan trọng nhất trong cả nước. Cảng được đánh giá là cảng hiệu quả nhất ở Nam Phi vào năm 2024, theo Chỉ số Hiệu suất Cảng Container của Ngân hàng Thế giới. Cảng Beira đã xử lý 412.000 TEU container và 4,05 triệu tấn hàng rời trong năm đó. Sau khi nâng cấp, năng lực xử lý hàng hóa của cảng đã tăng từ 4 triệu tấn hàng rời và 350.000 TEU lên lần lượt 5 triệu tấn và 900.000 TEU mỗi năm. Việc nâng cấp bao gồm lắp đặt thiết bị xử lý hàng hóa hiện đại và hệ thống máy tính.
Tại khu vực Cộng đồng Phát triển Nam Phi (SADC), các cảng đặc biệt nổi bật với vai trò là cơ sở hạ tầng chiến lược và phần lớn hàng hóa xuất nhập khẩu của các quốc gia không giáp biển đều phụ thuộc vào các cơ sở hạ tầng này.
Cảng Nacala dự kiến sẽ trở thành cảng lớn thứ ba ở Mozambique (về lượng hàng hóa thông qua) vào năm 2024 và là cảng nước sâu tự nhiên lớn nhất ở Đông Phi, kết nối các khu vực phía bắc của Mozambique. Hiện tại, cảng có bến hàng tổng hợp, bến container và bến hàng rời chất lỏng (cầu nối với kho nhiên liệu). Cảng Nacala cũng được kết nối bằng đường sắt đến tỉnh Tete để tạo thuận lợi cho việc xuất khẩu than. Tháng 10 năm 2023, Cảng Nacala tổ chức lễ khánh thành dự án tái thiết, mở rộng và hiện đại hóa. Sau khi cải tạo, năng lực xếp dỡ container của cảng tăng từ 100.000 tấn lên 252.000 tấn, tăng hơn 150%.
Chế độ cải tiến và cổng
Cải cách cảng được thực hiện trong những thập kỷ gần đây và các mô hình quản lý cảng lớn
Quản lý cảng ở Mozambique ban đầu là trách nhiệm của Cơ quan Cảng và Đường sắt Quốc gia cũ cho đến năm 1989, khi chức năng này được chuyển giao cho công ty nhà nước Empresa Nacional de Portos e Caminhos de Ferro de Moçambique (CFM), được thành lập theo Nghị định 6/89 ngày 11 tháng 5 năm 1989.
Khi đất nước tiến tới hệ thống nhượng quyền cảng – đặc biệt là tại các cảng Maputo, Beira và Quelimane – các công ty CFM được thay thế làm người điều hành các cảng này bởi những người được nhượng quyền tương ứng của họ. Trong bối cảnh đó, mô hình “địa chủ” theo mô hình nhượng quyền dựa trên quan hệ đối tác công tư đã trở thành mô hình khai thác cảng chính ở Mozambique.
Bến nhiên liệu tại Cảng Pemba và tất cả các cảng trên toàn quốc tiếp tục do CFM trực tiếp quản lý.
Mozambique không có chính sách quốc gia toàn cầu về phát triển cảng. Tuy nhiên, Nghị quyết 5/96 được thông qua ngày 2 tháng 4 năm 1996 đã phê duyệt chính sách giao thông vận tải của Mozambique, trong đó đã thiết lập một chương cụ thể để giải quyết chính sách cảng. Chương này thiết lập các mục tiêu sau liên quan đến các cảng của đất nước:
Nâng cao hiệu quả vận hành cảng;
Khuyến khích hiện đại hóa kỹ thuật quản lý, bao gồm mọi thứ từ vấn đề vận hành đến nguồn nhân lực;
Tạo điều kiện thuận lợi cho sự tham gia của vốn tư nhân vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng mới, vận hành cảng và dịch vụ cảng thông qua hợp tác với các nhà khai thác cảng thuộc sở hữu nhà nước (liên doanh), thông qua hợp đồng quản lý hoặc nhượng quyền toàn bộ hoặc một phần;
Tạo điều kiện thuận lợi cho việc thăm dò các bến du thuyền chuyên biệt thông qua việc trao quyền nhượng quyền toàn bộ hoặc một phần cho các thực thể tư nhân (liên doanh).
Mozambique đã phê duyệt Quy định về ngăn ngừa ô nhiễm và bảo vệ môi trường biển và ven biển vào ngày 30 tháng 11 năm 2006 thông qua Nghị định số 45/2006.
Quy định này đặt ra các nguyên tắc cơ bản là tất cả các cảng phải có đủ cơ sở vật chất để thu gom và xử lý nhiều loại chất thải nhằm xử lý ô nhiễm.
Theo nguyên tắc này, nhà khai thác cảng phải:
Sổ tay quy trình nội bộ quản lý rủi ro ô nhiễm;
Hướng dẫn quản lý các chất thải khác nhau được tạo ra hoặc bắt nguồn từ việc xử lý và lưu trữ dầu và các chất độc hại;
Kế hoạch dự phòng cá nhân đối với ô nhiễm do dầu và chất độc hại.
Mozambique không có khung pháp lý cụ thể cho việc phát triển hoặc vận hành cảng. Tuy nhiên, do tất cả các nhượng quyền về cảng và bến cảng được trao cho các thực thể tư nhân đều thuộc mô hình hợp tác công tư (PPP), nên hoạt động này được điều chỉnh bởi Chính sách Giao thông vận tải và Đạo luật Đối tác Công-Tư cũng như các quy định liên quan của nó.
Việc quản lý tất cả các cổng thuộc trách nhiệm của một cơ quan duy nhất. Trước tháng 10/2021, chức năng này do Bộ GTVT thực hiện. Tuy nhiên, vào tháng 8 năm 2021, chính phủ đã thành lập Viện Đường sắt và Cảng Mozambique (IFEPOM) thông qua Nghị định số 54/2021 ngày 19 tháng 10 năm 2021 (Luật về Viện Đường sắt và Cảng).
Cơ quan quản lý cảng Mozambique chịu trách nhiệm giám sát, điều tiết, quản lý và kiểm tra các hoạt động khác nhau trong hệ thống cảng, bao gồm:
Giám sát hiệu quả hoạt động của người được nhượng quyền và người điều hành cảng, đồng thời đảm bảo rằng hoạt động của họ tuân thủ luật pháp và các hợp đồng nhượng quyền tương ứng.
··Giám sát việc thực hiện và áp dụng các biện pháp an ninh tại cơ sở cảng.
··Chứng nhận sự tuân thủ của cơ sở cảng quốc gia với Bộ luật ISPS và các tiêu chuẩn pháp lý hiện hành khác.
··Xây dựng các khuyến nghị chính sách để phát triển và quản lý cảng quốc gia.
··Cấp phép và kiểm tra hoạt động khai thác cảng và cơ sở hạ tầng.
··Cấp phép và quản lý xây dựng cơ sở hạ tầng cảng.
··Cấp giấy phép cho các nhà khai thác cảng được thành lập hợp pháp và giám sát việc chứng nhận thiết bị của họ.
··Thúc đẩy cạnh tranh tự do, ngăn chặn và thực hiện các biện pháp cần thiết để chống lại hành vi phản cạnh tranh và lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường.
··Phối hợp với các đơn vị khác để điều tiết việc đóng, mở các cảng, bến cảng.
4. Hãng hàng không Mozambique
Để biết thông tin quan trọng về sân bay, vui lòng truy cập:
http://worldaerodata.com/
https://www.aeroportos.co.mz/
Hàng không dân dụng là một phần quan trọng trong hệ thống giao thông của Mozambique do diện tích rộng lớn: quốc gia này trải dài hơn 2.300 km từ Bắc vào Nam và mạng lưới đường bộ kém khiến vận tải đường bộ quá chậm.
Cơ quan Hàng không Dân dụng Mozambique (IACM – http://www.iacm.gov.mz/) là cơ quan quản lý mọi hoạt động hàng không.
Hãng hàng không quốc gia Mozambique (LAM – http://www.lam.co.mz/) chỉ phủ sóng các đường bay nội địa và một số quốc gia lân cận như Nam Phi, Tanzania, Kenya và Zimbabwe. Nhiều hãng hàng không quốc tế như South African Airways, Kenya Airways, Ethiopian Airlines, TAAG Airlines, Qatar Airways, TAP Air Portugal và Turkish Airlines đều có chuyến bay đến Mozambique. Hiện tại, ngoài LAM, các hãng hàng không khác cũng đã bắt đầu khai thác đường bay nội địa tại Mozambique. FastJet (https://www.fastjet.com/en) đã mở đường bay đến Beira, Tete và Nampula.
Để biết thêm thông tin về thông tin liên hệ của các cơ quan chính phủ và công ty sân bay, vui lòng xem các liên kết sau: 4.1 Danh sách liên hệ của chính phủ và 4.4 Danh sách liên hệ của công ty sân bay
Thủ tục liên quan đối với máy bay đăng ký nước ngoài
Trước khi cung cấp máy bay đã đăng ký nước ngoài, cần thực hiện các bước sau:
··Xin giấy phép dịch vụ hàng không tạm thời bởi một nhà điều hành đã ký hợp đồng cung cấp dịch vụ. Nếu nhà điều hành không nắm rõ tình hình ở Mozambique thì nên hỗ trợ thông qua một đầu mối liên hệ (chẳng hạn như văn phòng WFP Maputo và/hoặc cơ quan tư vấn hàng không địa phương).
··Cơ quan An toàn Hàng không Liên Hợp Quốc yêu cầu các nhà khai thác nước ngoài đảm bảo rằng cơ quan hàng không dân dụng của quốc gia nơi máy bay được đăng ký đảm nhận rõ ràng mọi trách nhiệm giám sát an toàn trong quá trình hoạt động tại Mozambique.
··Cần có tài liệu về người vận hành, máy bay và phi hành đoàn sau:
··Chứng chỉ người khai thác hàng không và Giấy phép phi hành đoàn
··Giấy chứng nhận đăng ký, giấy chứng nhận đủ điều kiện bay, giấy chứng nhận bảo hiểm và giấy chứng nhận bảo dưỡng
··Đối với các chuyến bay không theo lịch trình và chuyến bay riêng, quyền bay qua và hạ cánh cần phải được IACM yêu cầu trước 24 giờ.
··Đối với các nhiệm vụ bay ngang qua, mục kế hoạch bay 18 cần có các thông tin sau:
··Số đăng ký máy bay (nếu khác với ký hiệu cuộc gọi), số lượng phi hành đoàn và hành khách
··Màu sắc và quốc tịch của máy bay, mục đích bay, địa chỉ bưu chính và điện báo đầy đủ của nhà điều hành
··Để hạ cánh, kế hoạch bay mục 18 cần có các thông tin sau:
Đăng ký máy bay (nếu khác với ký hiệu cuộc gọi), tên và quốc tịch của phi hành đoàn và/hoặc hành khách
··Tên và địa chỉ đơn vị liên hệ, tính chất hàng hóa, mục đích chuyến bay, sân bay nhập cảnh
··Màu sắc và quốc tịch của máy bay, địa chỉ bưu chính và điện báo đầy đủ của nhà điều hành.
··Sau khi gửi đơn đăng ký và tài liệu của bạn tới IACM, vui lòng chờ 7 đến 10 ngày để được phê duyệt.
Ngoài quy định trên, Bộ Ngoại giao và Hợp tác phải ban hành thông báo chính thức thông báo cho các cơ quan, ban ngành chính phủ liên quan về nhiệm vụ ứng phó với các trường hợp khẩn cấp của tổ chức nhân đạo để các cơ quan quản lý hàng không có thể đưa ra quyết định.
5. Cơ sở hạ tầng hậu cần Mozambique
Tổng quan
Mozambique là một quốc gia dài và hẹp với diện tích 801.537 km2, có hơn 2.500 km bờ biển và 4.500 km biên giới đất liền, giáp Tanzania, Malawi, Zambia, Zimbabwe, Nam Phi và Swaziland. Cơ sở hạ tầng hậu cần của nước này được thiết kế để cung cấp khả năng tiếp cận đầy đủ cho giao thông nội địa thông qua hệ thống cảng và đường sắt tích hợp. Mạng lưới đường bộ được thiết kế như một hệ thống trung chuyển xung quanh các khu đô thị lớn, với vận tải Bắc Nam chủ yếu dựa vào vận tải đường biển (vận tải hàng hóa) và vận tải hàng không (vận tải người).
Cơ sở hạ tầng hậu cần của Mozambique đã phát triển đáng kể trong thập kỷ qua, nhưng nước này vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức về mạng lưới đường bộ, đường sắt, hàng không, cảng, đường thủy và kho bãi.
Mạng lưới đường bộ:
Mạng lưới đường bộ của Mozambique là huyết mạch quan trọng đối với nền kinh tế đất nước, kết nối trung tâm nông nghiệp, trung tâm đô thị và các cảng lớn với thị trường khu vực và toàn cầu. Mạng lưới đường bộ rộng lớn trải dài hơn 30.562 km này rất quan trọng để Mozambique trở thành cửa ngõ thương mại cho các nước láng giềng không giáp biển như Nam Phi, Zimbabwe, Malawi, Zambia và Swaziland. Mặc dù Mozambique đã đầu tư rất nhiều vào việc cải thiện và mở rộng cơ sở hạ tầng đường bộ nhưng những thách thức như tính dễ bị tổn thương về khí hậu, các vấn đề về bảo trì và bất ổn an ninh khu vực vẫn còn nghiêm trọng.
Tổng quan về cơ sở hạ tầng
Mạng lưới đường bộ của Mozambique do Cục Đường bộ Quốc gia (ANE) quản lý và có tổng chiều dài khoảng 30.562 km. Mạng lưới đường bộ được chia thành nhiều cấp độ để đáp ứng hiệu quả các nhu cầu giao thông khác nhau. Các đường cao tốc chính, được gọi là Estradas Nacionais (EN), có tổng chiều dài khoảng 6.386 km và kết nối các thành phố, cảng và cửa khẩu biên giới lớn. Đường cấp hai, gọi là đường cấp hai (Estradas Secundárias), có tổng chiều dài 4.915 km, nối thủ đô của tỉnh với các trung tâm kinh tế quan trọng. Đường cấp 3, gọi là Estradas Terciárias (Estradas Terciárias), phục vụ khu vực nông thôn và nông nghiệp với tổng chiều dài 12.700 km. Ngoài ra, tổng cộng 6.600 km đường chưa được phân loại hoặc đường địa phương (Estradas Vicinais) phục vụ nhu cầu vận chuyển của cộng đồng địa phương. Tổng chiều dài đường đô thị khoảng 3.300 km và là một phần quan trọng của giao thông nội bộ thành phố.
Mặc dù có phạm vi phủ sóng rộng khắp nhưng mạng lưới đường bộ vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Hiện nay, chỉ có 24% đường (khoảng 7.344 km) được trải nhựa, chủ yếu gồm các tuyến đường huyết mạch như EN1. Kết quả là 23.218 km đường chưa trải nhựa còn lại rất dễ bị lũ lụt và xói mòn, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, nơi nguồn lực bảo trì khan hiếm. Quỹ Đường bộ Thế hệ thứ hai được thành lập vào năm 2007 để sử dụng doanh thu thuế nhiên liệu và phí bảo trì đường bộ, nhưng vẫn còn thiếu hụt kinh phí.
Năm 2018, Công ty Mạng lưới Đường bộ Mozambique (REVIMO) được thành lập để xây dựng và quản lý Đường vành đai Maputo và Cầu Maputo-Catembe. Sự thành công của mô hình hợp tác công tư này, đặc biệt thông qua việc thu phí cao để tài trợ cho việc bảo trì đường bộ, đã thúc đẩy chính phủ mở rộng phạm vi dịch vụ bao gồm Catembe-Ponta Duro (187 km), Bellavista-Boane (6 km) 3,35 km), Beira-Machipanda (287 km), Bilene-Masia (38,5 km), Masia-Chokwe (61,7 km) và Chokwe-Makaretane (21,8 km).
Bất chấp những nỗ lực này, tính đến năm 2024, chỉ 60% đường sẽ ở trong tình trạng tốt, điều này nêu bật nhu cầu cấp thiết về việc tiếp tục đầu tư và bảo trì bổ sung.
Khí hậu của Mozambique đặt ra một mối đe dọa khác đối với tính toàn vẹn của mạng lưới đường bộ. Các thảm họa như Bão Idai và Kenneth năm 2019, Bão Judy năm 2025 và lũ lụt theo mùa gây ra thiệt hại khoảng 1.000 đến 2.000 km đường mỗi năm và chi phí sửa chữa có thể lên tới 50 triệu USD. Để giảm thiểu những tác động này, các sáng kiến như dự án Đường an toàn cho hội nhập kinh tế trị giá 400 triệu USD của Ngân hàng Thế giới ưu tiên thiết kế đường có khả năng chống chọi với khí hậu.
Những lo ngại về an ninh vẫn là mối lo ngại ở Mozambique. Từ năm 2015 đến năm 2025, tỷ lệ tử vong do tai nạn giao thông đường bộ của cả nước lên tới 30 trên 100.000 người. Nguyên nhân dẫn đến tỷ lệ tử vong đáng kinh ngạc này bao gồm tình trạng đường sá kém, phương tiện quá tải và việc thực thi luật giao thông kém. Giao thông đã tăng với tốc độ hàng năm là 15% kể từ năm 2010, phản ánh nền kinh tế đang bùng nổ và hoạt động cảng tăng lên, đặc biệt dọc theo hành lang Maputo và Beira, nơi có khoảng 1.600 xe tải hạng nặng đi qua mỗi ngày.
Đầu tư và phát triển
Từ năm 2000, Mozambique đã nhận được hơn 2 tỷ USD đầu tư để cải thiện cơ sở hạ tầng đường bộ. Các nguồn tài trợ bao gồm Ngân hàng Thế giới, Ngân hàng Phát triển Châu Phi, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) và nhiều đối tác tư nhân. Trong số các dự án đáng chú ý bao gồm Dự án Đường nhánh tích hợp (IFRDP) do Ngân hàng Thế giới triển khai vào năm 2020, phân bổ 110 triệu USD để sửa chữa đường nhánh ở các khu vực bị ảnh hưởng bởi bão, từ đó cải thiện điều kiện giao thông ở khu vực nông thôn. Một sáng kiến quan trọng khác là Dự án Kết nối và Thương mại Nam Phi, khởi động vào năm 2023, phân bổ 500 triệu USD để nâng cấp các tuyến đường dọc Hành lang Nacala nhằm thúc đẩy kết nối thương mại với Malawi và Zambia.
Ngoài ra, Dự án Cải tạo Đường cao tốc N1 đang được triển khai (2022-2027) là một kế hoạch toàn diện nhằm cải thiện đường cao tốc chính Bắc Nam EN1 với ngân sách 850 triệu USD, nhằm cải thiện khả năng kết nối và an toàn trên đoạn đường quan trọng dài 2.500 km này. Những dự án này thể hiện cam kết của Mozambique trong việc hiện đại hóa cơ sở hạ tầng đường bộ nhằm đáp ứng nhu cầu thương mại và vận tải ngày càng tăng.
Mô hình hợp tác công tư (PPP) đã đóng một vai trò quan trọng trong việc cải thiện hiệu quả giao thông đường bộ, bằng chứng là các dự án thành công như Đường thu phí hành lang Maputo. Tuy nhiên, các mô hình hợp tác này cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, chẳng hạn như phí người dùng cao có thể ngăn cản người dùng sử dụng chúng và sự mơ hồ về quy định có thể làm phức tạp hoạt động.
Tác động kinh tế
Không thể đánh giá thấp tầm quan trọng kinh tế của mạng lưới đường bộ của Mozambique. Là mối liên kết chính giữa các khu vực sản xuất nông nghiệp với các trung tâm đô thị và cảng, mạng lưới đường bộ tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động thương mại quan trọng không chỉ ở Mozambique mà còn trên khắp miền nam châu Phi. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ vận chuyển hàng hóa như nông sản từ các tỉnh miền Trung và miền Bắc về cảng xuất khẩu. Ngoài ra, mạng lưới đường bộ có ý nghĩa quan trọng trong việc vận chuyển tài nguyên khoáng sản khai thác trong nội địa đến các khu vực ven biển, từ đó đóng góp cho nền kinh tế quốc gia.
Ngoài ra, những cải tiến về cơ sở hạ tầng đường bộ kết nối các quốc gia không giáp biển với Ấn Độ Dương, từ đó thúc đẩy thương mại khu vực. Sự kết nối này giúp giảm chi phí thương mại, điều này rất quan trọng đối với các quốc gia như Zimbabwe và Zambia dựa vào các cảng của Mozambique để tiếp cận thị trường toàn cầu. Việc tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng đường bộ dự kiến sẽ kích thích nền kinh tế địa phương, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển kinh tế bằng cách đảm bảo hàng hóa di chuyển hiệu quả và thuận tiện trên toàn khu vực.
Tóm lại, mạng lưới đường bộ của Mozambique là một phần quan trọng trong khuôn khổ kinh tế, kết nối hiệu quả các khu vực nông nghiệp, trung tâm đô thị và các cảng lớn, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại với các nước láng giềng không giáp biển. Bất chấp nhiều thách thức, bao gồm rủi ro về khí hậu và thiếu hụt nguồn tài chính, Mozambique đã có những nỗ lực đáng kể để hiện đại hóa và cải thiện mạng lưới đường bộ của mình. Đầu tư chiến lược và xây dựng tập trung thông qua quan hệ đối tác công tư là chìa khóa để nâng cao năng lực và khả năng phục hồi của cơ sở hạ tầng đường cao tốc. Bằng cách giải quyết những thách thức hiện tại và tận dụng sự phát triển cơ sở hạ tầng để tạo điều kiện hội nhập kinh tế rộng rãi hơn, Mozambique có thể tiếp tục củng cố vị thế là một trung tâm thương mại quan trọng ở miền nam châu Phi.
Tác động
Mạng lưới đường bộ của Mozambique là động lực quan trọng của nền kinh tế, tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại, xuất khẩu nông sản và kết nối khắp khu vực Nam Phi. Mạng lưới đường bộ có tổng chiều dài khoảng 30.562 km, kết nối các cảng lớn, trung tâm đô thị và khu vực nông thôn cũng như với các quốc gia láng giềng không giáp biển như Nam Phi, Zimbabwe, Malawi, Zambia và Swaziland.
Tuyến đường chính
Mạng lưới đường bộ của Mozambique được tổ chức xung quanh ba hành lang kinh tế chính—Maputo ở phía nam, Beira ở trung tâm và Nacala ở phía bắc—với trục đường bắc-nam EN1 làm cốt lõi. Đường bộ được chia thành N/EN (cấp quốc gia) và R (cấp khu vực), và các tuyến đường chính tạo thành cốt lõi của vận tải hàng hóa và hành khách. Dưới đây là các tuyến đường chính, phạm vi địa lý và chi tiết hoạt động.
1. EN1 (N1): Hành lang Bắc Nam
Lộ trình: Maputo đến Pemba (2.500 km), nối Maputo, Xese, Mahise, Inchope, Gorongosa, Kaya, Mocuba, Nampula và Pemba.
Mô tả: Con đường dài nhất ở Mozambique và là huyết mạch giao thông Bắc Nam chính của đất nước. Nó kết nối các tỉnh miền Nam, miền Trung và miền Bắc, giao nhau với các tuyến đường hành lang (như đường EN6 ở Inchope) và phủ sóng tới 56% dân số.
Hiện trạng: 80% đoạn đường được trải nhựa, đoạn phía bắc Cabo Delgado cần có sự hộ tống của quân đội do hoạt động nổi dậy trong quá khứ (2021-2023). Các dự án khôi phục (2022-2027, 850 triệu USD) nhằm mục đích cải thiện độ an toàn và khả năng phục hồi khí hậu.
Vận tải: Xử lý 60% vận tải hàng hóa của cả nước, bao gồm nông sản (bông, đường) và khoáng sản (than, lithium), đồng thời hỗ trợ vận tải hành khách tại các thành phố lớn.
2. Hành lang Maputo (Miền Nam)
Các tuyến đường chính:
EN1 (N1): Maputo đến Xéxé (160 km), kéo dài về phía bắc đến các tỉnh Gaza và Inhambane.
EN2 (N2): Maputo đến Namacha (biên giới Swazi, 70 km).
EN3 (N3): Giao lộ với EN2 đến Goba (Biên giới Swaziland, 40 km).
EN4 (N4): Maputo đến Resano Garcia (biên giới Nam Phi, 90 km), một phần của Đường thu phí Hành lang Maputo.
Giới thiệu: Kết nối Cảng Maputo với các tỉnh Gauteng, Mpumalanga, Limpopo và Swaziland của Nam Phi. Đường EN4 là tuyến đường nhộn nhịp nhất, xử lý 1.600 xe tải hạng nặng mỗi ngày và vận chuyển khối lượng hàng hóa hàng năm là 30 triệu tấn.
Hiện trạng: Đường đã được trải nhựa hoàn chỉnh và trang bị cơ sở hạ tầng thu phí hiện đại. Tình trạng tắc nghẽn giao thông tại biên giới Resano Garcia và lối vào cảng Maputo đang được giải quyết thông qua việc xây dựng đường 5 làn xe mới (dự kiến hoàn thành vào năm 2024).
Vai trò kinh tế: Tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu quặng crôm và than từ Nam Phi và buôn bán cam quýt, đường và bông từ Mozambique.
3. Hành lang Beira (Trung tâm)
Các tuyến đường chính:
EN6 (N6): Beira đến Machipanda (biên giới Zimbabwe, 290 km), nối Harare và Bulawayo.
EN1 (N1): Từ Inchop đến Kaya, kết nối qua Đường sắt Sena đến các mỏ than Tete và Malawi.
Giới thiệu: Kết nối Cảng Beira với Tỉnh Zimbabwe, Malawi và Tete, hỗ trợ thương mại khoáng sản và nông sản. Đường cao tốc EN6 là tuyến đường quan trọng để xuất khẩu thuốc lá từ Zimbabwe và than từ Mozambique.
Tình trạng: trải nhựa 100%, hoàn thành sửa chữa vào năm 2020 sau Bão Idai năm 2019. Đường tránh nông thôn vẫn chưa được trải nhựa và dễ bị ngập lụt, hạn chế khả năng tiếp cận trong mùa mưa.
EN7 (N7): tổng chiều dài 485 km, trong đó 90% là đường trải nhựa, nối đường cao tốc EN6 với Zambia và Malawi, đi qua tỉnh Tete
Vai trò kinh tế: Hỗ trợ vận chuyển 2,1 triệu tấn hàng hóa hàng năm (2019), 32% trong số đó là hàng hóa quá cảnh đến Zimbabwe, Zambia và Malawi.
4. Hành lang Nacala (Miền Bắc)
Các tuyến đường chính:
EN12 (N12): Nampula đến Cuamba (350 km), kéo dài đến Lilongwe, Malawi.
EN13 (N13): Nampula đến Nacala (200 km), phục vụ cảng Nacala.
EN1 (N1): Nampula đến Pemba, nối các tỉnh phía Bắc (Nampula, Cabo Delgado).
Giới thiệu: Kết nối Cảng Nakara với Malawi, Zambia và mỏ than Moatize ở tỉnh Tete. Quốc lộ N12 chủ yếu vận chuyển nông sản (chè, thuốc lá), trong khi quốc lộ N13 chủ yếu vận chuyển than và container.
Điều kiện đường xá: 60% đoạn đường được trải nhựa, với 300 km đường quốc lộ N12 được nâng cấp theo dự án trị giá 500 triệu USD của Ngân hàng Thế giới (2023-2027). Cuộc nổi dậy ở tỉnh Cabo Delgado đã làm gián đoạn tuyến đường phía bắc cho đến năm 2023.
Vai trò kinh tế: Thúc đẩy 2 triệu tấn hàng hóa (2023), bao gồm xuất khẩu than và nông sản, cũng như thương mại quá cảnh ngày càng tăng của Malawi.
Tác động kinh tế
Mạng lưới đường bộ của Mozambique là nền tảng cho sự tăng trưởng kinh tế của nước này. Từ năm 2000 đến năm 2015, mạng lưới đường bộ đã thúc đẩy tăng trưởng GDP của đất nước trung bình 7,7% mỗi năm và hỗ trợ tăng trưởng nông nghiệp, dịch vụ và công nghiệp khai thác. Ngành vận tải sử dụng đường bộ chiếm 10% GDP và đường bộ tạo điều kiện thuận lợi cho 70% nông sản đưa vào thị trường. Dưới đây là những tác động kinh tế chính của các tuyến đường cao tốc chính.
1. Tiếp cận thị trường nông sản
Chức năng: Đường cao tốc EN1 và các con đường dọc theo nó kết nối nông dân nông thôn và thị trường, hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nơi thu hút 70% lực lượng lao động. Con đường EN1 kết nối các khu vực sản xuất bông, đường và thuốc lá của Zambezia và Nampula với cảng, trong khi con đường trung chuyển ở Sofala tăng cường khả năng tiếp cận thị trường cho ngô và vừng.
Tác động: Dự án Đường nhánh tích hợp của Ngân hàng Thế giới (2020, 110 triệu USD) đã cải thiện giao thông nông thôn ở các bang Zambezi và Sofala, tăng thu nhập của nông dân trong khu vực dự án lên 15%. Một nghiên cứu năm 2021 trên Cầu Zambezi cho thấy chi phí vận chuyển giảm từ 3% đến 7% và giá ngô tại thị trường điểm đến giảm 5%.
Thách thức: Chỉ 30% hộ gia đình nông thôn có đường trong phạm vi 2 km, hạn chế hội nhập thị trường cho 70% dân số.
2. Thương mại khu vực
Chức năng: Hành lang Maputo, Beira và Nacala là các tuyến thương mại cho các quốc gia láng giềng không giáp biển, với 30% hàng hóa qua cảng là hàng hóa quá cảnh. Hành lang EN4 hỗ trợ xuất khẩu crom của Nam Phi, hành lang EN6 thúc đẩy buôn bán thuốc lá của Zimbabwe và hành lang N12/N13 bảo vệ xuất khẩu chè và thuốc lá của Malawi.
Tác động: Chi phí thương mại của Mozambique chỉ bằng 60% mức trung bình của khu vực châu Phi cận Sahara và thời gian xuất nhập khẩu chỉ bằng 70% mức trung bình của khu vực, chủ yếu là do đường sá được cải thiện. Dự án Kết nối và Thương mại Nam Phi (khởi động năm 2023 với vốn đầu tư 500 triệu USD) nhằm mục đích giảm 10% chi phí thương mại dọc Hành lang Nacala vào năm 2027 và tăng công suất cảng của Malawi lên 50%.
Thách thức: Sự chậm trễ ở biên giới tại Resano Garcia (EN4) và Machipanda (EN6) làm tăng thời gian vận chuyển, trong khi cuộc nổi dậy phía bắc (2021-2023) làm gián đoạn đường cao tốc N13.
3. Tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm
Tác động: Đầu tư vào đường bộ đã mang lại 15 tỷ đến 20 tỷ USD cho các dự án thuộc khu vực tư nhân, đặc biệt là về than (tỉnh Tete) và khí tự nhiên hóa lỏng (tỉnh Cao Delgado), tạo ra 50.000 việc làm kể từ năm 2010. Việc khôi phục đường EN1 dự kiến sẽ cải thiện khả năng tiếp cận thị trường cho 56% dân số, từ đó thúc đẩy tăng trưởng nông nghiệp và du lịch.
Tác động: Nâng cấp đường có thể giảm chi phí vận chuyển từ 5% đến 10% và dự kiến sẽ thúc đẩy tăng trưởng GDP thêm 0,5% mỗi năm (dữ liệu của Ngân hàng Thế giới). Đường EN4 của hành lang Maputo có khối lượng vận chuyển hàng hóa hàng năm là 30 triệu tấn, hỗ trợ sự phát triển công nghiệp của Gauteng và Maputo.
Thách thức: Phí sử dụng đường bộ cao trên các tuyến đường thu phí như EN4 sẽ ngăn cản những người buôn bán nhỏ, trong khi khoảng cách về bảo trì làm tăng thêm 20% chi phí vận hành phương tiện.
4. Những thách thức đối với tác động kinh tế
Tính dễ bị tổn thương do khí hậu: Bão và lũ lụt gây thiệt hại từ 1.000 đến 2.000 km đường mỗi năm, gây thiệt hại tương đương 1,1% GDP. Lốc xoáy Idai năm 2019 đã làm gián đoạn con đường EN6, khiến chợ Beira bị cắt đứt với thế giới bên ngoài.
Nổi dậy: Các cuộc tấn công ở Cabo Delgado đã chặn đường EN1 và N13, tạm dừng các dự án LNG và gây thiệt hại thương mại 500 triệu USD (2021-2023).
Khoảng cách giữa thành thị và nông thôn: Khả năng tiếp cận đường nông thôn hạn chế làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo đói, với 70% dân số sống ở khu vực nông thôn nhưng chỉ có 19% đường được trải nhựa.
An toàn: 30,4 người chết vì va chạm giao thông đường bộ trên 100.000 dân trong năm 2015-2019, ảnh hưởng đến năng suất kinh tế.
Diễn biến mới nhất
Khôi phục tuyến EN1 (2022–2027): Ngân hàng Thế giới đã phân bổ 400 triệu USD để nâng cấp 500 km, nhằm cải thiện an toàn và khả năng chống chịu ngập lụt.
Nâng cấp Hành lang Nacala (2023): 200 triệu USD để trải 300 km đường N12, giảm 20% thời gian vận chuyển đến Malawi.
Khắc phục hậu quả sau cơn bão (2019-2023): 110 triệu USD để sửa chữa 200 km đường ở Sofala và Manica, kết nối lại 100.000 hộ gia đình.
Quản lý giao thông Maputo (2024): Đường đi năm làn trên đường EN4 đến Cảng Maputo nhằm mục đích giảm 30% độ trễ.
Tóm tắt
Mạng lưới đường bộ của Mozambique, tập trung vào đường cao tốc EN1 và các hành lang Maputo, Beira và Nacala, là xương sống của nền kinh tế, xử lý 40 triệu tấn hàng hóa hàng năm và tạo điều kiện thuận lợi cho thương mại với các nước láng giềng Nam Phi. Đường EN1 kết nối 56% dân số, trong khi đường hành lang hỗ trợ xuất khẩu nông sản và thương mại khoáng sản, giảm chi phí thương mại xuống 60% so với mức trung bình của khu vực. Trong khi mạng lưới đường bộ tạo ra việc làm và thúc đẩy tăng trưởng GDP, những thách thức như tính dễ bị tổn thương do khí hậu, tình trạng nổi dậy và khả năng tiếp cận ở nông thôn vẫn còn tồn tại. Các khoản đầu tư đang được thực hiện, bao gồm 500 triệu USD vào hành lang Nacala và 400 triệu USD vào đường EN1, dự kiến sẽ tăng hiệu quả và củng cố vị thế của Mozambique như một trung tâm thương mại khu vực.
Hàng không:
Hiện tại, ngành hàng không của Mozambique tương đối nhỏ, chỉ có một số hãng hàng không hoạt động trong nước. Hãng hàng không quốc gia LAM Mozambique Airlines là hãng hàng không lớn nhất nước, cung cấp các đường bay nội địa và quốc tế. Các hãng hàng không khác hoạt động tại Mozambique bao gồm TAP Portugal, Turkish Airlines, TAAG, Qatar Airways, Ethiopian Airlines, South African Airways, South African Airlink và Kenya Airways. Ngoài ra, cả nước còn có một số hãng hàng không khu vực nhỏ phục vụ các vùng sâu vùng xa.
Chính phủ đã ưu tiên phát triển ngành hàng không và có kế hoạch đầu tư vào cơ sở hạ tầng sân bay mới, các chương trình đào tạo cho các chuyên gia hàng không và quảng bá Mozambique như một điểm đến du lịch.
Cổng:
Mozambique có đường bờ biển dài khoảng 2.500 km, giáp Ấn Độ Dương, trải dài từ Nam Phi ở phía nam đến Tanzania ở phía bắc. Bờ biển của đất nước có rải rác một số cảng lớn, bao gồm Maputo, Beira và Nacala, đóng vai trò là cửa ngõ quan trọng cho thương mại quốc tế với các nước láng giềng. Ngoài ra, còn có các cảng nhỏ hơn như Quelimane và Pemba, chủ yếu phục vụ các doanh nghiệp và cộng đồng lân cận.
Năm 2022, Cảng Maputo đã sửa chữa, mở rộng và nạo vét tổng cộng 1.058 mét diện tích bến, với độ sâu tối đa -16 mét. Một số dự án đầu tư dự kiến bao gồm:
Xây dựng kho thực phẩm (ngũ cốc, đường, dầu thực vật, mật đường),
Mở rộng bến container
Mở rộng Cảng container đa phương thức (MICD)
Mở rộng công suất TCM (Cảng than Mattola) lên 12 Mtpa.
Cảng Beira cũng được hưởng lợi từ một số khoản đầu tư của Connell Group. Bến container được hưởng lợi từ khoản đầu tư giúp bãi container mở rộng lên 3 ha và đường tiếp cận mới có 5 làn xe, với khả năng bổ sung thêm hai làn nữa trong tương lai. Ngoài ra, Cảng còn đầu tư các trang thiết bị như xe đầu kéo, xe nâng, xe kéo ro-ro, xe nâng và cầu cân. Với việc mở rộng bãi, cùng với việc sử dụng cần trục bánh lốp (RTG), cảng sẽ có khả năng tiếp nhận 700.000 tấn tiêu chuẩn (TEU).
Năng lực xử lý hàng hóa của Cảng Nacala ở phía bắc Mozambique đã tăng từ 100.000 TEU lên 252.000 TEU mỗi năm sau khi hoàn thành dự án khôi phục, mở rộng và hiện đại hóa, tăng hơn 150%. Dự án sẽ hoàn thành vào năm 2023, bao gồm khôi phục toàn diện cơ sở vật chất cảng, nạo vét, xây dựng đường vào và mua thiết bị. Dự án khôi phục, mở rộng và hiện đại hóa được Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tài trợ với tổng trị giá 277,5 triệu USD.
Cảng nội địa Quilima đã trải qua quá trình cải tạo cơ sở hạ tầng bến cảng và bến container cũng như nạo vét kênh tiếp cận. Dự án cải tạo đã mở rộng khả năng xử lý của bến container và hàng rời, tăng độ sâu vùng nước điều động rộng 200 mét lên 5 mét từ 2 đến 3 mét trước đó.
Vào năm 2019, Cảng Pemba đã trải qua quá trình cải tạo rộng rãi và được trang bị thiết bị hiện đại để xử lý nhiều loại hàng hóa, bao gồm than chì, đá cẩm thạch, bông, gỗ và clinker. Cảng hiện có thể hoạt động suốt ngày đêm và có sản lượng thông qua hàng năm lên tới 27.000 TEU, tăng so với 18.000 TEU trước đây. Khoản đầu tư trị giá 5 triệu USD của CFM dự kiến sẽ cải thiện lưu lượng hàng hóa tại Cảng Pemba và giảm nhu cầu vận chuyển hàng hóa đến cảng Nacala, cách đó 400 km, từ đó tránh hư hỏng đường sá và tiết kiệm thời gian và nguồn lực.
Đường thủy:
Các tuyến đường thủy nội địa của Mozambique trước đây rất quan trọng trong việc vận chuyển hàng hóa và con người, nhưng việc sử dụng chúng đã bị hạn chế trong những năm gần đây. Đất nước này có mạng lưới đường thủy nội địa rộng lớn, bao gồm các sông Zambezi, Pungwe và Save, với tổng chiều dài 3.750 km. Tuy nhiên, những tuyến đường thủy này chưa được sử dụng đúng mức do thiếu đầu tư vào cơ sở hạ tầng và trang thiết bị cũng như sự hiện diện của các chướng ngại vật tự nhiên như bãi cát và thác ghềnh.
Năm 2020, vận tải hàng hóa đường biển nội địa giữa các cảng được khởi động lại. Tuy nhiên, vận tải ven biển đã tỏ ra không bền vững ở thị trường nội địa. Phục hồi vận tải ven biển là một sáng kiến của chính phủ trong kế hoạch 5 năm 2020-2024 của chính phủ nhằm giảm chi phí vận chuyển hàng hóa, từ đó hạ giá mua hàng cho người tiêu dùng cuối cùng.
Bộ nhớ:
Mozambique được chia thành 11 tỉnh, mỗi tỉnh có nhu cầu và thách thức về kho bãi riêng. Nhìn chung, cơ sở hạ tầng kho bãi của Mozambique còn hạn chế, nhiều khu vực thiếu năng lực kho bãi đủ để đáp ứng nhu cầu của họ. Các cơ sở lưu trữ đáng tin cậy thường khó tìm, đặc biệt là ở khu vực nông thôn.
Tại tỉnh Maputo phía nam, các cơ sở kho bãi chủ yếu tập trung ở thủ đô Maputo. Thành phố có một số cơ sở kho bãi hiện đại, bao gồm các nhà kho lớn và kho lạnh. Tuy nhiên, nhu cầu lưu kho ở Maputo đang có nhu cầu cao và nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tìm giải pháp lưu kho với giá cả phải chăng. Ở tỉnh miền trung Sofala, cơ sở lưu trữ còn hạn chế hơn. Thành phố cảng Beira là cửa ngõ xuất nhập khẩu chính của khu vực, nhưng các cơ sở kho bãi của thành phố thường bị quá tải và phải vật lộn để đối phó với lượng hàng hóa khổng lồ của cảng. Ở tỉnh Cabo Delgado phía bắc, cơ sở lưu trữ thậm chí còn khan hiếm hơn. Ngành công nghiệp khí đốt tự nhiên đang bùng nổ trong khu vực đòi hỏi không gian kho bãi rộng rãi cho thiết bị và vật tư.
Liên hệ kinh doanh
Anh Châu ĐT: +86 13530227809 13530227809
_____END_____
Tiếp cận thị trường Mozambique, thủ tục hải quan Mozambique, hải quan Mozambique, hậu cần Mozambique, cảng Mozambique, Hãng hàng không Mozambique
